Tác Động của FinTech đến Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam: Bằng Chứng về Mối Quan Hệ U-Shape

Abstract

Nghiên cứu kiểm định tác động phi tuyến của sự phát triển fintech đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2010–2023. Sử dụng mô hình hồi quy bậc hai ước lượng bằng FGLS trên dữ liệu bảng của 27 ngân hàng, nghiên cứu phát hiện mối quan hệ U-shape có ý nghĩa thống kê cao, được xác nhận đầy đủ theo kiểm định Lind–Mehlum và kiểm định độ vững qua Driscoll–Kraay Fixed Effects, First Difference và kiểm soát xu hướng thời gian. Kết quả cho thấy tác động biên của fintech lên ROE là âm trong giai đoạn hệ sinh thái còn non trẻ, sau đó đảo chiều thành dương sau khi vượt qua một ngưỡng turning point ước tính khoảng 55 công ty fintech (95% CI: [42,5; 72,1]), tương ứng giai đoạn 2013–2014. Điều này cho thấy cơ chế thay thế cạnh tranh và cơ chế bổ trợ số hóa không đồng thời chiếm ưu thế mà chuyển đổi theo giai đoạn phát triển của hệ sinh thái. Với hệ sinh thái fintech Việt Nam hiện đã vượt xa ngưỡng chuyển đổi, chính sách thúc đẩy fintech trong giai đoạn hiện tại có tác động đồng chiều với hiệu quả hệ thống ngân hàng.