Đặc điểm nhiễm Epstein–Barr virus ở bệnh nhân hội chứng thực bào máu: so sánh với mononucleosis nhiễm EBV và các bệnh huyết học khác
- Articles
- Submited: November 3, 2026
-
Published: November 12, 2026
Abstract
Đặt vấn đề: Hội chứng thực bào máu (HLH) là tình trạng tăng kích hoạt hệ miễn dịch đe dọa tính mạng, trong đó nhiễm Epstein–Barr virus (EBV) là yếu tố khởi phát thường gặp nhất ở khu vực châu Á. Tuy nhiên, đặc điểm phân bố EBV ở nhiều ngăn mẫu và mối liên quan với các quần thể lympho ở bệnh nhân HLH so với các tình trạng nhiễm EBV không HLH chưa được mô tả chi tiết ở quần thể nhi Việt Nam.
Mục tiêu: Mô tả tỷ lệ phát hiện và tải lượng EBV ở bốn loại mẫu (huyết tương, máu toàn phần, lympho B, lympho T/NK), đặc điểm các quần thể lympho và so sánh giữa các nhóm chẩn đoán.
Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang mô tả tiến cứu trên 115 bệnh nhi nghi ngờ rối loạn huyết học có khả năng liên quan đến EBV, được khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương và Nhi Đồng 1, giai đoạn 2022–2026. Bệnh nhân được phân thành ba nhóm: HLH (n = 64), mononucleosis (n = 25) và bệnh lý huyết học khác (n = 26). Tế bào đơn nhân máu ngoại vi (PBMC) được phân lập bằng dung dịch ly tâm gradient Lymphoprep™, sau đó phân tách lympho B (CD19+) và phân đoạn T/NK (CD19-negative) bằng kỹ thuật MACS – chọn lọc miễn dịch từ tính dương sử dụng bộ kit MojoSort™ Human CD19 Selection Kit (BioLegend). DNA được tách bằng kit FavorPrep™ Blood Genomic DNA Extraction Mini Kit (Favorgen), sau đó định lượng EBV qua real-time PCR vùng gen EBNA1 (TianLong) trên bốn loại mẫu (huyết tương, máu toàn phần, lympho B, lympho T/NK); kiểm chứng bằng xét nghiệm LMP1 trên máu toàn phần ở phòng xét nghiệm ngoài. Đếm tuyệt đối các quần thể lympho B, T (CD4+, CD8+, DPT, DNT) và NK bằng kỹ thuật flow cytometry. So sánh bằng kiểm định Kruskal–Wallis và Mann–Whitney U.
Kết quả: Tuổi trung vị 3,9 năm (KTPV 2,8–5,6); tỷ lệ tử vong nhóm HLH 59,4% (38/64). Tỷ lệ phát hiện EBV trong nhóm HLH cao ở cả bốn loại mẫu (huyết tương 77,4%; máu toàn phần 93,8%; lympho B 90,6%; lympho T/NK 90,5%), 100% bệnh nhân HLH dương tính ở ít nhất một loại mẫu. Tải lượng EBV (log10 copies/mL) ở máu toàn phần và lympho T/NK của nhóm HLH cao hơn có ý nghĩa thống kê so với mononucleosis và nhóm khác (p < 0,001 và p = 0,01). Định lượng LMP1 ở nhóm tử vong có xu hướng cao hơn nhóm sống (5,84 vs 4,88 log10; p = 0,05). Các quần thể lympho có khuynh hướng giảm ở HLH song khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê.
Kết luận: Định lượng EBV nhiều ngăn mẫu và đếm quần thể lympho giúp phân biệt HLH với mononucleosis nhiễm EBV và các bệnh huyết học khác, đồng thời cung cấp thông tin tiên lượng có giá trị.